Sözlük
Adı olmayan davranış fark edilmez; fark edilmeyen davranış tartışılmaz. 48 terim.
A
- Abilene paradoksuBir grubun, üyelerinin hiçbirinin istemediği bir kararı, herkes diğerlerinin istediğini sandığı için birlikte alması.
- Acil enflasyonuHer işin acil diye işaretlenmesi; sonunda “acil” sözcüğünün öncelik hakkında bilgi taşımaması.
- Açık kapı, kapalı kararKapısının herkese açık olduğu söylenen yöneticiye götürülen sorunların dinlenip sonuçsuz kalması.
- Ahmak ikilemiZor bir konuşmada “ya dürüst olacağım ya ilişkiyi koruyacağım” diye ikisinden birini seçmek zorunda olduğunu sanmak.
B
- Beklenti görüşmesiYeni bir role ya da yeni bir yöneticiye geçişte, başarının neyle ölçüleceğini ve önceliklerin ne olduğunu erkenden açıkça konuşmak.
- Bilgi bekçiliğiBir bilginin ya da erişimin tek kişide tutulmasıyla o kişinin vazgeçilmez hâle gelmesi.
- Bisiklet sundurması etkisiHerkesin fikir sahibi olduğu küçük konuların uzun, karmaşık büyük kararların ise kısa tartışılması.
- Brooks yasasıGeciken bir projeye insan eklemenin, öğrenme süresi ve artan iletişim yükü yüzünden projeyi daha da geciktirebilmesi.
Ç
- Çapa etkisiMasaya konan ilk sayının sonraki tahminleri ve teklifleri kendine doğru çekmesi. Sayı alakasız olsa bile etkisi görülebilir.
- Çıkış payıMevcut ilişki bozulduğunda kullanabileceğiniz seçenekleri hazırlamak için ayırdığınız zaman, bağlantı ve kaynak. Birikmiş seçenekleri tanımlar; tek bir sayı veya kişilik puanı olarak gösterilmez.
- Çıkış ve sesBir kurumdan memnun olmayanın iki yolu: ayrılmak (çıkış) ya da itiraz edip düzeltmeye çalışmak (ses). Bağlılık çıkışı geciktirir.
D
E
G
- Geçici kalıcılık“Şimdilik” diye başlayan bir düzenlemenin, bitiş tarihi konmadığı için kalıcı hâle gelmesi.
- Gelecek maaşıBugünkü emeğin karşılığının, tarihi ve koşulları belirsiz bir terfi veya kazanç sözüne bağlanması.
- Goodhart yasasıBir ölçü hedefe dönüştüğünde iyi bir ölçü olmaktan çıkması: insanlar işi değil sayıyı iyileştirmenin yollarını bulur.
- Görünmezlik terfisiUnvanınız, ücretiniz ve karar yetkiniz değişmeden daha büyük bir işin size verilmesi. İş büyür; değerlendirme koşulları aynı kalır.
- Görünürlük vergisiİşi yapmanın yanında, işin görülmesi için ayrıca anlatmaya zaman ayırma zorunluluğu.
- Grup düşüncesiUyumlu bir grubun, birlik görüntüsünü korumak için alternatifleri ve uyarıları tartışmaması.
H
- Hale etkisiBir kişinin tek bir olumlu özelliğinin, başka özellikleri hakkındaki yargıları da olumlu yöne çekmesi.
- Hava durumu yönetimiİşin önceliğinden önce yöneticinin o günkü ruh hâlini hesaplamak zorunda kalmak.
K
- Kapıya ayak koymaKüçük bir isteğe verilen evetin, tutarlı görünme isteği üzerinden daha büyük bir isteğe zemin hazırlaması.
- Karar gürültüsüAynı işe aynı ölçütlerle bakan kişilerin verdiği yargılar arasındaki istenmeyen farklar.
- Karşılık birimiYetkiniz olmayan birinden destek isterken sunabileceğiniz şeyler: bilgi, görünürlük, kaynak, teşekkür, ileride destek.
- Kendini tüketen vericiBaşkalarına yardım ederken kendi işini, zamanını ve sınırlarını korumayan kişi. Cömertliğin kendisi sorun değildir; sınırsızlığı incelenir.
- Kutu işaretlemeBir işin gerçekten yapılması için değil, yapılmış görünmesi için üretilen form, rapor ve onaylar.
- Kültür uyumuİşe alımda ve terfide “bize uyar mı” sorusunun, ölçütü tanımlanmadığında benzerlik arayışına dönüşmesi.
M
N
- Nasıl sorusu“Bunu nasıl yapmamı bekliyorsunuz?” gibi, itiraz etmeden karşı tarafı kendi talebinin gerçekçiliğini düşünmeye çağıran açık uçlu soru.
- Nezaket maliyetiBir talebi, sırf reddetmenin yaratacağı rahatsızlıktan kaçınmak için kabul ettiğinizde ödediğiniz zaman veya emek. Nezaketin kendisi sorun değildir; kabulün neye mal olduğunu fark etmemek incelenir.
Ö
P
- Peter ilkesiBir hiyerarşide insanların iyi yaptıkları işten bir üst role terfi ettirilmesi ve sonunda iyi yapamadıkları bir rolde kalmaları.
- Planlama yanılgısıBir işin süresini, benzer işlerin geçmişte gerçekte ne kadar sürdüğüne bakmadan, yalnızca o işin ayrıntısına bakarak iyimser tahmin etmek.
- Pozisyon ve çıkarPozisyon masada söylenen taleptir; çıkar o talebin arkasındaki ihtiyaçtır. Taraflar pozisyonda ayrışırken çıkarlarda uzlaşabilir.
- Psikolojik güvenlikEkipte soru sormanın, hata bildirmenin ve itiraz etmenin kişisel bir cezaya yol açmayacağına dair ortak inanç.
S
- Sadakat indirimiKalacağına güvenilen kişiye daha düşük karşılık sunulması veya talebinin daha kolay ertelenmesi.
- Sessiz pazarlıkAçıkça konuşulmadan, kabul edilen ek işler ve ertelenen taleplerle süren pazarlık.
- Sınırsız provaBir rol için hazır olduğunuzu göstermek amacıyla o rolün işini, süre ve karşılık belirlenmeden yapmanız.
- Sonuç sahipliğiBaşarıya kimin adıyla, hataya kimin sorumluluğuyla anlam verildiği.
- Sosyal kaytarmaGrup içinde bireysel katkı görünmediğinde kişilerin daha az çaba göstermesi.
T
- Terfi getirmeyen işKuruma gerekli olan ama değerlendirmede ve terfide neredeyse hiç sayılmayan işler: not tutmak, yeni geleni alıştırmak, etkinlik düzenlemek.
- Teşekkür ekonomisiEmeğin karşılığının teşekkürle ödenmesi; teşekkürün ücret, unvan ya da yetki konuşmasının yerine geçmesi.
- Toplantı enflasyonuKarar çıkmayan toplantıların, her biri bir sonrakini doğurarak çoğalması.
Ü
Y
- Yangın kahramanlığıBir krizi tek başına ve bedeli görünmeden çözmenin, krizi yaratan düzenin değişmesini engellemesi.
- Yapay uyumEkipte çatışmadan kaçınmak için itirazların söylenmemesi. Toplantı sakin geçer; karar sahiplenilmez.
- Yetkisiz sorumlulukSonuçtan hesap vermek zorunda olduğunuz hâlde sonucu belirleyen kaynakları veya kararları yönetememeniz.
- Yıkıcı empatiKırmamak için eleştiriyi söylememek. Kısa vadede nazik görünür; kişi gelişmek için gereken bilgiyi alamaz.
Bu aramaya karşılık bir terim yok.